Q
terug

Effectief leiderschap tijdens en na COVID-19

In de eerste maanden van de coronacrisis hebben we al gezien dat organisaties andere eisen aan het leiderschap stellen. Maar waar moet een leider tijdens en na COVID-19 aan voldoen? Hoe word je zo’n leider en welke aanpak is daarbij effectief? De afgelopen tien jaar hebben organisaties al heel veel stappen gemaakt in hun streven om wendbaar te worden, bijvoorbeeld met manieren van werken als scrum, agile en DevOps. Dat deden ze vooral onder invloed van digitalisering en de opmars van millennials op de arbeidsmarkt. Op dit moment maken deze digital natives al 50 procent van de beroepsbevolking uit. Over tien jaar is hun aandeel 75 procent. Dat alles heeft werk en de verwachtingen van managers sterk veranderd. Een manager is niet langer degene die alles bepaalt, al het werk verdeelt en alle planningen en rapportages maakt. Die taken en verantwoordelijkheden zijn steeds meer terechtgekomen daar waar ze horen: in de teams.

Wat vragen we op korte termijn van leiders?

COVID-19 heeft de digitalisering in organisaties alleen maar versneld en heel duidelijk gemaakt dat een ander soort leiderschap nodig is. De management activiteiten zijn grotendeels naar de teams gedelegeerd; wat overblijft zijn leiderschapsactiviteiten. Veel leiders zullen zich moeten leren wat dit betekent. Leiderschap is nodig om de organisatie te herstellen of zelfs opnieuw uit te vinden. Op korte termijn is in het (post)COVID-tijdperk een aantal zaken belangrijk om je als leider op te focussen.

  1. Communiceer openhartig over de stand van zaken. Na de eerste periode van crisismanagement zijn we in de fase gekomen waarin onzekerheid in de organisatie toeneemt: blijven de klanten wel komen, behoud ik mijn baan… Openhartigheid is het beste medicijn tegen het klimaat van angst en cynisme. Misleidende, halve waarheden of onrealistisch optimisme leiden op de lange termijn alleen maar tot onherstelbare schade.
  2. Reflecteer. Het is belangrijk te weten in welke staat de organisatie zich bevindt en samen met je team problemen identificeert.
  3. Prioriteer de grootste problemen. Ook dat doe je samen met je team.
  4. Creëer een leiderschapsteam. De nadruk ligt hierbij op ‘team.’ Zorg dat je je omringt met mensen met wie je samen iets wilt bereiken. Veel organisaties bestaan nog steeds uit silo’s en zijn niet rondom waardecreatie georganiseerd. Zaken als managementcontracten en bonusregelingen bevorderen meestal niet dat gezamenlijke doel, maar vooral individueel succes..
  5. Maak een plan. Dit plan bevat de stappen om de grootste problemen op te lossen maar ook de wijze waarop de organisatie klantwaarde zo snel mogelijk levert en stelselmatig wordt verbeterd. Veel organisaties willen alles zijn voor iedereen. In deze tijd is focus creëren belangrijker dan ooit. Wat ga je eerst doen en wat daarna?
  6. Activeer je leiderschapsteam om de plannen uit te voeren.

Nieuwe leiders

Wat vragen we nu van leiders in het (post) COVID-tijdperk? In de eerste plaats geldt: people first. Uiteindelijk bestaat een organisatie uit individuen die samenwerken om een doel te bereiken. Zij produceren waarde voor alle belanghebbenden. Met andere woorden: mensen zijn de source en niet de resource. Een goede leider behandelt mensen met respect en is zich bewust waar de waarde wordt gecreëerd in de organisatie. Dat kost veel tijd: een goede leider reserveert minimaal 50 procent in de agenda om echt te begrijpen waar de waarde in de organisatie wordt gecreëerd, op welke manier en door wie.

Een toekomstige leider kan daarnaast snel besluiten nemen en zorgen dat verbeteringen worden doorgevoerd. Ten derde heeft een nieuw type leider een digitale transformatie-mindset. Dat betekent niet dat iedere leider een techie moet zijn, maar het is wel belangrijk te begrijpen hoe technologie – AI, machine learning, robotics – kan bijdragen aan de organisatie. Begrip van data hangt daarmee samen. Als organisatie loop je voorop als je in staat bent data te gebruiken, te begrijpen en op basis daarvan bij te sturen. Voor veel organisaties is dat een van de grootste uitdagingen.

Leiderschapsteams

Hoe word je nu zo’n leider? We onderscheiden zes activiteiten die leiderschap op een gestructureerde, systemische manier gebruiken om de organisatie verder te krijgen. Het gaat om het vaststellen van de visie met de daarbijbehorende metingen en structuren om te zorgen dat je weet of de visie wel gerealiseerd wordt; het inrichten en actief managen van het planningsproces om de visie te vertalen naar werk; het zorgen dat informatie zo snel mogelijk door de organisatie heen stroomt; het monitoren dat zaken goed gaan; het ontwikkelen van zowel leiders als teamleden en het zorgen dat mensen op de juiste plek zijn ingezet. Dit alles om waarde zo snel mogelijk te leveren aan klanten, en om dit stelselmatig te verbeteren Uiteindelijk is leiderschap een teamsport. Een organisatie met sterk leiderschap heeft op elk niveau leiderschapsteams ingericht, die samen hun doelen en de weg daar naartoe voor ogen hebben en de talenten van ieder teamlid gebruiken. Een goede leider stelt zich daarbij kwetsbaar op en zorgt dat hij of zij begrijpt wat de onderdelen in de organisatie zijn die waarde creëren.

Kortom, leiderschap nieuwe stijl, in en ná de coronacrisis, gaat niet alleen om cijfers en structuren, maar ook om intuïtie. Continue verbetering van het team is ook van toepassing bij de ontwikkeling van leiderschapsvaardigheden.

Auteurs: Dragana Mijatovic & Niels Loader